नेपाली मिडिया: साइन्समा फेल

 

एसएलसी आउँदैछ हेर्नुस्। नेपाली मिडिया यदि विद्यालय हुन्थ्यो, र यहाँ काम गर्ने रिपोर्टर, पत्रकार, सम्पादक आदि विद्यार्थी हुन्थे र एसएलसीमा सामेल हुन्थे भने – सबका सब विज्ञान विषयमा फेल हुन्थे होलान। मिडिया स्कूलले गोल खान्थ्यो होला। अनि बेइज्जत हुन्थ्यो होला।

दु:खको कुरा, यस्तो कुनै जाँच दिनु नपरे पनि उक्त सम्भावित बेइज्जती देख्न पाइन्छ, मिडियाले लगभग हरेक पल्ट ‘सादा’ (raw/basic/hardcore/आधारभूत भन्न खोज्या) विज्ञानका लेख छाप्दा।

हामीले बिहान उठेदेखि प्रयोग हुने दन्तमञ्जन, साबुन, पानीदेखि लिएर सुत्दा प्रयोग हुने कपासको सिरक, बुट्टेदार तन्ना, निभाइने बत्ती आदि सबैमा विज्ञानको भूमिका हुन्छ। जीवन सहज छ किनभने विज्ञानले कैयन आविष्कार दिएको छ। तर दैनिक जीवनलाई मिनेट-मिनेटमा सहयोग गर्ने वा असर पुर्‍याउने यो क्षेत्रबारे हाम्रो मिडिया भने बडो कारूणिक रूपमा देखिन्छ। अरु विषयमा नङ्ग्रा तीखा भएको मिडिया विज्ञानका कुरालाई वैचारिक छलफल बनाउने प्रयास गर्दा लुते बिरालो जस्तो देखिन्छ। यसैले पनि होला, आधारभूत विज्ञानका कुरालाई खासै महत्व दिएको देखिन्न। किन होला? विज्ञानलाई ठाउँ दिइएपनि कसरी दिइन्छ? योबारे २-४ शब्द लेख्न मन लाग्यो।

पहिले मिडियाले विज्ञानबारे छापेका केही उदाहरणहरु दिन्छु:

Continue reading

Advertisements